گل ختمی خبازی
پنیرک در شیراز «خطمی»، «نان کلاغ» و در گیلان «پین دیره» نامیده میشود. در کتب طب سنتی انواع آن را با نام «خبازی»، «خیرو» و «ملوخیا» ذکر میکنند. به هندی نیز برخی گونه پنیرک را «خبازی» و «خباجی» مینامند. در ایران دو گونه از آن میروید پنیرک کبیر و پنیرک صغیر.
پنیرک کبیر
در فارسی پنیرک و در کتب طب سنتی به آن «خطمی» گویند. گیاهی است علفی پایایا دوساله، بلندی آن ۰۸ -۰۴ سانتیمتر و گلهای آن درشت است. در ماههای اردیبهشت تا تیر ماه به رنگ قرمز مایل به بنفش ظاهر میشود. ریشههای آبدار و سفیدرنگی دارد و ساقه آن استوانهای شکل و راست است. برگهای بزرگ و دارای دم برگ است. گلهای آن پس از خشک شدن به رنگ آبی درمیآیند.
پنیرک صغیر
گل ختمی خبازی
از نظر ارتفاع، برگ و گل در تمام قسمتها کوچکتر از پنیرک کبیر است. گلهای آن سفید با رگههای قرمز یا قرمز ارغوانی است. در بیشتر نقاط ایران میرویند از جمله در دامنههای البرز، اطراف تهران، شمال ایران، قوچان، شیراز، کرمان، اصفهان، دلیجان، خراسان، بلوچستان، اراک، سمنان، جزیره قشم، آذربایجان و دیگر نواحی میرویند.گل ختمی خبازی گیاه خودرویی است و پرورش آن چندان کار سختی نیست. این گیاه به طور وسیعی در مکانهای خشک و آفتابی میروید. از نظر طب سنتی گیاه پنیرک را معتدل میدانند. اخلاط غلیظ را رقیق و اخلاط خیلی رقیق را معتدل میکند. ساییدگی برگ آن برای شکستگی اعضاء نافع است. ترکیب آن با روغن زیتون برای سوختگی و عقربگزیدگی مفید است. دم کرده ساقه و برگ آن با شکر، گرفتگی صدا را برطرف میسازد. در درمان التهابهای تنفسی و جوشهای پوستی کاربرد دارد. دارای ویتامین A و B و C است و در درمان بیماریهای کلیه و مثانه بسیار مؤثر است. ضدسرفه و مرهم سینه است.
برگ و ریشه
گل ختمی خبازی اگر به شکل ضماد درآید و روی دمل و یا کورک قرار گیرد باعث میشود تا فوراً سرباز کنند. جوشانده آن برای عفونتهای مثانه، اسهال خونی و سرفههای شدید موثر و مفید است. دم کرده آن برای کسانی که دچار یبوست و دارای معده و رودههای تنبلی هستند، توصیه میشود. در درمان برونشیت و استفراغ نیز استفاده میشود. به صورت غرغره در رفع تحریکات مخاط دهان و درد گلو اثر مفیدی دارد و همچنین برای رفع سوزش مجرای ادرار مفید است.
برای رفع جوشهای صورت نیز میتوان از پنیرک استفاده کرد ضمن اینکه درد و ناراحتیهای محل جوش را تسکین میدهد و به صورت کمپرس یا لوسیون در درمان سوختگیها موثر است. در هندوستان از گیاه پنیرک به عنوان داروی لعابدار نرمکننده و خنککننده استفاده میشود، ۳۰۰ گرم برگ خشک گل ختمی خبازی را در یک لیتر آب میجوشانند و به عنوان مسکن میخورند. استعمال جوشانده آن به صورت کمپرس گرم و حمام، در رفع ناراحتیهای بواسیر، بعضی تومورها، ورم پلک چشم و غیره بین مردم معمول است.
از جوشاندن گل و برگ گل ختمی خبازی در نیم لیتر آب، محلولی به دست میآید که اثر نرمکننده در پوست بدن دارد و به صورت لوسیون مالیدن بر روی پوست، آرامش و نرمی خاصی به افرادی که دارای پوست حساس و لطیف دارند میبخشد. برای تسکین ناراحتیهای ناشی از تابش گرمای خورشید و آفتابزدگی، جوشانده ۰۰۵ گرم گل یا ریشه گیاه را در یک لیتر آب تهیه کرده و پس از صاف کردن به ملایمت در محل سوختگی میمالند، برای رفع سردردهای یک طرفه شدید، دل پیچه، ورم لوزهها، درد گلو و آنژین اثر مفید دارد.
دیدگاهها
هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.